Arnhem niet klaar voor zero-emissiezone

ARNHEM – Arnhem voert per 1 juni een grote zero-emissiezone in rond de binnenstad, maar uit onderzoek van de Arnhemsche Courant blijkt dat zowel ondernemers als essentiële diensten nog lang niet klaar zijn voor de nieuwe regels. Van vuilniswagens tot marktkooplui en van installateurs tot delen van het openbaar vervoer: een groot deel van het vervoer rijdt nog altijd op diesel. Hoewel de gemeente de eerste zes maanden alleen waarschuwingen geeft en geen boetes uitdeelt, lijkt een snelle overstap naar volledig emissievrij vervoer voor veel partijen onhaalbaar. Bedrijven kunnen voorlopig nog ontheffingen aanvragen om de stad in te mogen, maar afvalinzamelaar PreZero laat aan de Arnhemsche Courant weten dat de gemeente nog altijd niet heeft gereageerd op hun aanvraag voor dieselvoertuigen. Daarmee rijst de vraag of niet alleen ondernemers, maar ook de uitvoering van de nieuwe regels zelf nog niet volledig klaar is voor de invoering van de zone.

Wat is de zero-emissiezone, voor wie geldt die, waar en wat kost het?

De zero-emissiezone is een gebied in en rond de Arnhemse binnenstad waar vanaf 1 juni 2026 strengere regels gelden voor vervuilende voertuigen. Zero-emissie betekent letterlijk: geen uitstoot. Elektrisch rijden dus. Het doel is om de uitstoot van schadelijke stoffen in de binnenstad sterk terug te dringen. Vooral bestelwagens en vrachtwagens krijgen met de nieuwe regels te maken. Oudere dieselvoertuigen mogen de zone straks niet meer in zonder overgangsregeling of ontheffing. Voor moderne dieselvoertuigen gelden tijdelijke uitzonderingen die in sommige gevallen nog meerdere jaren doorlopen.

Niet alleen het winkelgebied valt onder de zone, maar ook delen van de centrumring, de singels, de Willemstunnel en belangrijke verkeersroutes rond de binnenstad. Daardoor krijgt niet alleen bestemmingsverkeer ermee te maken, maar ook verkeer dat door de stad rijdt of de binnenstad passeert.

Wie toch met een dieselvoertuig de zone in wil, kan in sommige gevallen een ontheffing aanvragen. Daar zijn wel kosten aan verbonden. Een langdurige ontheffing kost momenteel bijna 300 euro. Daarnaast bestaan er dagontheffingen voor incidentele ritten. Ondernemers kunnen maximaal twaalf keer per jaar zo’n tijdelijke dagontheffing aanvragen van 30 euro per keer. In de eerste zes maanden na invoering worden nog geen boetes uitgedeeld, maar daarna riskeren bestuurders boetes van 120 euro voor bestelwagens en 310 euro voor vrachtwagens.

Nijmegen ging ons voor

Nijmegen voerde vorig jaar al een zero-emissiezone in. In tegenstelling tot Arnhem gaat het in Nijmegen vooral om de binnenstad. Arnhem gaat veel verder en neemt ook delen van de centrumring, de singels en belangrijke doorgaande verkeersroutes mee in de zone. Daardoor krijgen in Arnhem niet alleen ondernemers en leveranciers ermee te maken, maar ook verkeer dat door de stad rijdt of de binnenstad passeert.

De ervaringen in Nijmegen zijn bovendien niet altijd positief. De binnenstad wordt weliswaar schoner en stiller, maar tegelijkertijd ontstonden discussies over handhaving, onduidelijke bebording en de praktische uitvoerbaarheid van de regels. Ondernemers klaagden over de hoge kosten van elektrisch vervoer, onduidelijkheid rond uitzonderingen en problemen met logistiek en gekoeld transport. Ook ontstond discussie over buitenlandse kentekens. Volgens ondernemers kregen Nederlandse voertuigen wel boetes, terwijl handhaving bij buitenlandse voertuigen veel lastiger bleek. Sinds de invoering werden er in Nijmegen honderden boetes uitgedeeld aan voertuigen die de zone niet in mochten. Inmiddels worden delen van de bebording aangepast en geldt tijdelijk opnieuw een periode zonder handhaving. Pas vanaf 1 juli worden daar weer boetes uitgedeeld. Daarmee laat Nijmegen zien dat de invoering van een zero-emissiezone in de praktijk vaak ingewikkelder blijkt dan op papier.

Zelfs afvalinzameling nog niet klaar

Dat de overgang naar een zero-emissiezone ingewikkelder is dan op papier lijkt, blijkt misschien nog wel het duidelijkst bij afvalinzamelaar PreZero. Uit voertuigdata blijkt dat bijna de helft van alle in Arnhem geregistreerde vrachtwagens op naam staat van het bedrijf.

Een woordvoerster van PreZero laat aan de Arnhemsche Courant weten dat het bedrijf momenteel beschikt over ongeveer tien elektrische voertuigen en twee waterstofwagens, maar daarnaast nog grotendeels op diesel rijdt. Voor de dieselvoertuigen heeft PreZero inmiddels ontheffing aangevraagd bij de gemeente Arnhem om de voertuigen ook na 1 juni in te mogen zetten. Op die aanvraag heeft het bedrijf naar eigen zeggen nog geen reactie ontvangen van de gemeente.

De situatie is opvallend, omdat juist afvalinzameling een essentiële dienst is die dagelijks afhankelijk blijft van toegang tot de binnenstad. Tegelijkertijd is PreZero in gesprek met ROVA over de toekomstige overname van de afvalinzameling in Arnhem, nadat de gemeente besloot mede-eigenaar te worden van het publieke afvalbedrijf. Daardoor kan de situatie ontstaan dat verouderde diesel voertuigen die nu nog onder PreZero vallen uiteindelijk bij een deels gemeentelijk afvalbedrijf terechtkomen, terwijl de stad tegelijkertijd strengere eisen stelt aan dieselvervoer in de binnenstad.

Bussen

Omdat de gemeente Arnhem vanaf 1 juni ook strengere regels invoert voor autobussen, controleerde de Arnhemsche Courant meerdere kentekens van stads- en streekbussen via openbare voertuigdata. Daarbij viel op dat verschillende dieselbussen nog beschikken over zogenoemde Euro 5-motoren. Vanaf 1 juni wordt de norm in Arnhem verhoogd naar Euro 6. Dat betekent dat oudere dieselbussen de milieuzone straks niet meer in mogen zonder ontheffing.

Bij RRReis lijkt het wagenpark de zaken grotendeels al op orde te hebben. De gecontroleerde dieselbussen voldeden vrijwel allemaal aan de nieuwe Euro 6-norm. Bij Breng rijden daarnaast nog meerdere dieselbussen met Euro 5-motoren rond. Arnhem beschikt tegelijkertijd over een groot netwerk van trolleybussen en steeds meer elektrische bussen, maar de controle laat zien dat delen van het openbaar vervoer voorlopig nog afhankelijk blijven van oudere dieselvoertuigen.

Ondernemers

De strengere regels treffen vooral bedrijfsvoertuigen. Ondernemers worstelen met de vraag wat zij straks moeten doen. Niet iedereen kan een elektrisch voertuig betalen en sommige voertuigen zijn technisch nog lang niet aan vervanging toe. Marktkooplui laten bijvoorbeeld weten dat hun huidige voertuigen nog jaren mee kunnen en vaak nog niet eens zijn afbetaald. Zij zijn voorlopig niet van plan om direct over te stappen op elektrisch vervoer.

Tegelijkertijd benadrukken verschillende ondernemers dat de situatie in Arnhem ingewikkelder is dan in veel andere steden. Omdat ook delen van de centrumring en belangrijke doorgaande routes binnen de zone vallen, krijgen niet alleen leveranciers en winkelverkeer ermee te maken, maar ook voertuigen die Arnhem slechts passeren of onderweg zijn naar andere delen van de stad.

Fijnstof

De Arnhemse binnenstad behoort al jarenlang tot de plekken met de hoogste concentraties fijnstof en stikstofdioxide van de stad. Dat komt vooral door het drukke verkeer dat dagelijks over de centrumring, de singels en door de Willemstunnel rijdt. Juist daarom kiest Arnhem ervoor om niet alleen het winkelgebied, maar ook belangrijke verkeersroutes rond het centrum binnen de zero-emissiezone te laten vallen.

Buiten het centrum zijn de concentraties luchtvervuiling over het algemeen lager. Daar speelt vooral verkeer op en rond de snelwegen een rol. Met name langs de A12, A50 en Pleijroute worden verhoogde concentraties fijnstof en stikstof gemeten. Volgens de gemeente moet de zero-emissiezone bijdragen aan schonere lucht, minder uitstoot en een aantrekkelijkere binnenstad met minder vervuilend verkeer.

Ondernemers zoeken nog naar oplossingen

Dat veel ondernemers nog zoeken naar praktische oplossingen, merkt ook Marteyn Roes, die vanuit de HAN betrokken is bij het OndernemersLab Arnhem en het TOMTET-project. Volgens Roes lopen veel ondernemers tegen dezelfde vragen aan: hoe kom je straks nog de stad in, wanneer stap je over op elektrisch vervoer en welke alternatieven zijn er als een nieuwe elektrische bus financieel niet haalbaar is?

Hij benadrukt dat ondernemers niet alleen behoefte hebben aan regels, maar vooral aan praktische begeleiding en maatwerk. Volgens hem is de oplossing bovendien niet altijd direct de aanschaf van een elektrische bus. Ook wordt gekeken naar slimmere ritplanning, samenwerking tussen ondernemers en gezamenlijke bevoorradingspunten aan de rand van de stad.

Om ondernemers daarbij te helpen organiseert het OndernemersLab Arnhem vrijdag tussen 07.30 en 09.30 uur een ontbijtsessie aan de Bovenbeekstraat 10 in Arnhem. Tijdens die bijeenkomst gaan ondernemers, HAN-onderzoekers en experts in gesprek over de invoering van de zero-emissiezone, mogelijke oplossingen en ervaringen uit andere steden zoals Nijmegen.

Volgens Roes hebben ondernemers vooral behoefte aan duidelijke informatie en concrete voorbeelden van bedrijven die de overstap al hebben gemaakt.

1 juni 2026

Op 1 juni 2026 gaan de nieuwe regels officieel in. Voor consumenten met een benzineauto verandert er niets. Dieselrijders met een voertuig ouder dan ongeveer vijftien jaar moeten echter rekening houden met strengere regels. Dieselauto’s moeten vanaf dat moment minimaal voldoen aan emissieklasse Euro 5 om de Arnhemse milieuzone nog in te mogen. Oudere dieselauto’s mogen de zone alleen nog in met een ontheffing.

De grootste impact ligt echter bij bedrijfsbusjes en vrachtwagens. Voor deze voertuigen geldt in de zero-emissiezone dat vervuilende dieselvoertuigen stap voor stap moeten verdwijnen. Elektrisch rijden wordt daarmee de nieuwe standaard. Voor sommige voertuigen gelden nog overgangsregelingen of tijdelijke uitzonderingen, afhankelijk van de leeftijd en emissieklasse van het voertuig.

Bestuurders en ondernemers kunnen in veel gevallen nog een ontheffing aanvragen om de binnenstad tijdelijk in te mogen. Zo’n ontheffing is echter niet onbeperkt geldig en brengt bovendien kosten met zich mee. Daarmee lijken de nieuwe regels voor veel ondernemers vooral uitstel van de overstap, en niet het definitieve alternatief voor een nieuw voertuig.