Vandaag 25 juni is de vierde dag van de European Transplant Games die grotendeels plaatsvinden op Sportcomplex Valkenhuizen. Omdat het KNMI code oranje heeft afgegeven en buiten sporten tussen 12 en 18 uur wordt afgeraden, is het programma aangepast.
Tekst en foto’s Henk Donkers
De European Transplant Games die deze week in Arnhem plaatsvinden, hebben het niet echt getroffen met het weer. Maar desalniettemin is de sfeer uitstekend. Deelnemer Dennis Steenland (48): “Het is zo’n uniek evenement. Iedereen is vrolijk en opgewekt. Deelnemers zijn zó blij dat ze hier mee kunnen doen. Ik doe nu voor de tweede keer mee aan de European Transplant Games en vorig jaar nam ik deel aan de World Transplant Games in Dresden. Je bent blij mensen van vorige spelen terug te zien. Soms is het weerzien heel emotioneel. Sommige mensen met wie je vorig jaar sportte zijn weggevallen. Iedereen die hier meedoet heeft een medische geschiedenis. Daar gaan veel gesprekken over. Iedereen heeft zijn eigen verhaal, maar in wezen hebben we allemaal hetzelfde meegemaakt. Daar halen deelnemers hoop en kracht uit, want iedereen heeft zoveel veerkracht en doorzettingsvermogen gehad dat ze hier mee kunnen doen.”
Aangepast programma
Vandaag staan beachvolleybal, petanque, tafeltennis, tennis en golf op het programma. De laatste tak van sport vindt plaats op Papendal, de andere op Valkenhuizen. De wedstrijden zouden tussen 9 en 17 uur plaatsvinden, maar door de extreme hitte is het programma aangepast. Persvoorlichter Manon van Manen: “Voor vandaag is code oranje afgegeven. Buiten sporten tussen 12 en 18 uur wordt afgeraden. Daar houden we ons aan. We beginnen daarom om 8 uur en houden om 11.45 uur op. Sommige onderdelen hebben we geschrapt zoals de 800 en 1500 meter bij atletiek en de 3000 en 5000 meter race/walk. Het is te warm op de baan. De lopers konden als alternatief meedoen met de minimarathon gister in het Openluchtmuseum. Golf hebben we ingekort van 18 naar 13 holes. De medailleceremonies zijn van buiten naar binnen verplaatst, deelnemers kunnen overal flesjes water pakken of een natte handdoek of spons om af te koelen en we hebben extra schaduw gecreëerd met parasols. Er zijn nog geen echte hitte-incidenten geweest, alleen wat kleine EHBO-dingetjes.”
Beach volleybal
Buiten hebben de meeste toeschouwers – veelal andere deelnemers of familieleden – zich vandaag verzameld rond het beachvolleybal. Daar doet Dennis Steenland ook aan mee. Het Nederlandse team waarvan hij deel uitmaakt heeft net de kwartfinales gewonnen van Polen. Zo dadelijk volgen de halve finales tegen Engeland. Dennis: “We spelen een aangepaste vorm van beachvolleybal, met vier in plaats van twee mensen in het veld.”
Dennis speelt met een donorlever, zijn teamgenoten Ief Sabelis (18) met een donornier, Casper Berris (53) met een donorhart en Cora Abbes (59) ook met een donorlever (“Mijn derde al”).
Al drie keer goud
Dennis heeft al drie gouden medailles op zak in het badminton. Hij won in de open categorie, leeftijdsklasse 40-50, de onderdelen single, herendubbel en gemengd dubbel. In het badminton-single is hij naar eigen zeggen onverslaanbaar. Op de vorige European Transplant Games in Lissabon won hij ook al goud, net als vorig jaar op de World Transplant Games in Dresden.
800 keer te veel koper
In sneltreinvaart vertelt Dennis zijn levensverhaal, ziektegeschiedenis en revalidatie waarin sport een hoofdrol speelt. “Voor details moet je maar even kijken op de site van het Transplantatiecentrum van Leiden UMC waarvoor ik uitgebreid geïnterviewd ben.”
Dennis badmintont vanaf zijn zesde en werd er zo goed in dat hij zelfs in de eredivisie speelde. Zonder dat hij het wist, bleek hij echter de ziekte van Wilson onder de leden te hebben. Dat is een erfelijke stofwisselingsziekte waarbij het lichaam koper niet goed kan uitscheiden. Dat hoopt zich op in de lever. Bij toeval kwam hij erachter. Hij was wel eens moe, maar de vermoeidheid ging over na een nacht goed slapen. Toen hij in 2016 op zijn 38e naar de huisarts ging omdat hij zich grieperig voelde, bleken zijn leverwaardes niet in orde te zijn. Via het ziekenhuis van Goude kwam hij in het Leiden UMC. Er bleek maar liefst 800 keer meer koper in zijn lever te zitten dan bij een gezond iemand. Hij paste zijn voeding aan en slikte medicijnen om het koper uit zijn lijf af te voeren. Dat ging jaren goed. Hij sportte, werkte en deed mee in de maatschappij.
Levertransplantatie
Tot maart 2022. Dennis vermagert ineens, terwijl zijn buik juist opzet. Hij krijg overal jeuk en wordt steeds geler. De medicijnen blijken niet meer te werken. Zijn lever faalt en hij heeft een levertransplantatie nodig. Hij wordt op de wachtlijst gezet voor een donor. Omdat het heel slecht met hem ging, komt hij daar hoog op staan. Vier dagen later vindt de transplantatie plaats in Leiden. Na twee weken mag hij naar huis, maar helaas niet voor lang. Er zit een knik in de bypass naar zijn nieuwe lever. Er zijn twee operaties nodig om dat euvel te verhelpen. In juli mag hij écht naar huis.
Sport als houvast
Hij weegt dan nog maar 55 kilo, heeft geen spieren en geen vet meer. Hij moet alles opnieuw opbouwen. Sport speelt daarin een belangrijke rol, niet meer als prestatie zoals vroeger, maar als houvast. Een jaar na zijn transplantatie gaat hij weer badmintonnen en begint bij de recreanten. Langzaam gaat het beter en in 2024 besluit hij mee te doen bij de European Transplant Games in Lissabon waar hij goud wint. “Goud is mooi, maar de vriendschappen en verbondenheid die onderweg ontstaan, zijn veel meer waard”, zegt hij.
Blij met Arnhem
En nu doet hij mee in Arnhem. Hij vindt het fijn dat de Games nu in Nederland zijn zodat zijn familie en collega’s kunnen komen kijken, en de drempel voor getransplanteerden verlaagd wordt om ook mee te doen. In Arnhem doet hij niet alleen mee met badminton, maar ook met beachvolleybal, padel en pétangue. En in Nederland speelt hij inmiddels gewoon weer badminton in de gewone competitie. Dennis: “Ik ben zó blij dat ik dat weer kan en dat ik hier mee kan doen.”
Zilver
Genoeg gepraat. Dennis moet met zijn team aantreden voor de halve finale tegen Engeland. Die wedstrijd wint zijn team met gemak: 15-4 en 15-9. De andere halve finale – Italië tegen Hongarije – is spannender, maar wordt gewonnen door de Italianen. Dennis heeft de Italianen zien spelen en heeft een hard hoofd in de finale. Die verliest Nederland dik in twee sets met 15-8 en 15-10. “Maar zilver is ook mooi”, aldus Dennis.
Petanque
Ik ga nog even bij het petanque kijken. Ook daar halve finales. In de klasse 40 – 59 jaar speelt Hongarije tegen Italië en Nederland tegen Griekenland. ‘Meedoen is belangrijker dan winnen’ was ooit het adagium van de Olympische Spelen, maar daar geldt het allang niet meer. Hier wel. Toch ontstaat er nog even onenigheid tussen de Nederlandse en Griekse spelers. De Grieken hebben al een paar ballen weggehaald terwijl de Nederlanders nog drie worpen te goed hebben. “Als je zo moet winnen …”, hoor ik een Nederlandse speler zeggen. “Volgens de regels”, roept iemand, “moeten de Grieken gediskwalificeerd worden.” De vrijwilliger die geen professioneel scheidsrechter in het petanque is, komt er niet uit. Hij kent de details van de officiële regels ook niet. Er wordt iemand van buiten bijgehaald en de twee teams komen tot een vergelijk. De wedstrijd gaat door. Als ik het goed begrepen heb, tellen de worpen van de weggehaalde Griekse ballen niet mee en mogen de Nederlanders alsnog hun ballen werpen. Desondanks winnen de Grieken deze halve finale, maar in de finale verliezen ze van de Hongaren.
Code rood
Inmiddels heeft het KNMI voor acht provincies waaronder Gelderland de code rood afgekondigd. Voor het eerst in de geschiedenis vanwege de hitte. Voor Arnhem wordt een maximumtemperatuur voorspeld van 38 graden met een gevoelstemperatuur van 40 graden. Het advies is uit de zon te blijven, alleen naar buiten te gaan als het echt nodig is en geen zware lichamelijke activiteiten uit te voeren. De organisatie heeft daarom besloten alle wedstrijden voor morgen af te gelasten. Ook de Circle of Life, gepland voor morgen om 13.00u op Hoogte 80, gaat niet door. Gekeken wordt of deze een plek kan krijgen bij het galadiner dat de spelen op zaterdagavond binnen afsluit.
