ARNHEM – Tien Arnhemmers hebben zich in een open brief uitgesproken tegen de rode lijn op het Arnhemse stadhuis. Volgens de ondertekenaars kiest het gemeentebestuur daarmee partij in een internationaal conflict en wordt de verdeeldheid in de stad verder aangewakkerd. Ze roepen burgemeester Ahmed Marcouch op om zich boven de partijen te plaatsen.
De brief, met als titel ‘Verdeel de stad niet in goed en fout’, volgt op het besluit van de gemeente Arnhem om opnieuw een rode lijn op het stadhuis aan te brengen. Daarmee spreekt het gemeentebestuur steun uit voor de landelijke Rode Lijn-demonstratie van zondag in Amsterdam. Eerder uitte ook het Centraal Joods Overleg kritiek op de Arnhemse actie.
Een van de initiatiefnemers is Arnhemmer Peter Papegaaij. Samen met Anita Hendricx en Jos Vecht sprak hij al langer over de maatschappelijke spanningen rond het conflict in het Midden-Oosten. Toen bekend werd dat het stadhuis opnieuw een rode lijn zou krijgen, besloten ze zich publiekelijk uit te spreken.
„We zijn geen actiegroep of politieke partij”, vertelt Papegaaij aan de Arnhemsche Courant. „We zijn gewoon Arnhemmers die het zat zijn.” Via hun eigen netwerk sloten zich vervolgens andere inwoners aan. Inmiddels staan er tien namen onder de brief.
Stadhuis is van alle Arnhemmers
Volgens de ondertekenaars is het niet aan het gemeentebestuur om de gevel van het stadhuis te gebruiken voor een politieke boodschap waarover inwoners verschillend denken. In de brief schrijven zij dat het stadhuis van alle Arnhemmers is en geen politiek pamflet hoort te zijn.
„Wij zijn het zat dat het gemeentebestuur één standpunt presenteert alsof daar geen discussie over mogelijk is”, schrijven de initiatiefnemers. Volgens hen wordt een ingewikkeld internationaal conflict daarmee teruggebracht tot een tegenstelling tussen goed en fout.
Papegaaij benadrukt dat het bezwaar niet in de eerste plaats gaat over de inhoud van het conflict. „Het gaat niet over wie er gelijk heeft of wie er goed of fout is. Dat is een andere discussie, die kunnen we ook voeren, maar niet nu.”
Wat hem vooral stoort, is dat de gemeente volgens hem een moreel oordeel uitdraagt waarmee niet iedere Arnhemmer zich kan verenigen. „Dan splijt je de samenleving. Dat hoort de politiek niet te doen.”
Joodse herdenking
De actie ligt extra gevoelig doordat zondag ook de jaarlijkse herdenking bij het Joods Monument in Arnhem plaatsvindt. Daar worden de Arnhemse Joden herdacht die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen. Het monument staat op korte afstand van het stadhuis.
Papegaaij, wiens grootvader Joods was, bezoekt de herdenking al jaren. Hij benadrukt dat hij zelf niet tot de Joodse gemeenschap behoort en ook niet namens die gemeenschap spreekt.
Volgens hem is het belangrijk dat de herdenking los blijft staan van de politieke discussies over het huidige conflict in het Midden-Oosten. Hij wijst erop dat de organisatie van de herdenking juist probeert de plechtigheid uitsluitend in het teken te laten staan van de Arnhemse oorlogsslachtoffers.
De initiatiefnemers hebben er daarom bewust voor gekozen om in hun open brief geen rechtstreeks verband te leggen met de herdenking. Hun kritiek richt zich op de rol van het gemeentebestuur en de burgemeester.
Gemeenteraad moet zich uitspreken
Papegaaij vertelt dat hij vorig jaar, toen de rode lijn eveneens op het stadhuis verscheen, al gesprekken voerde met gemeenteraadsleden. Destijds bleef het bij die gesprekken en zochten de betrokkenen de publiciteit niet op.
Ditmaal willen de ondertekenaars dat hun bezwaren ook in de Arnhemse politiek worden besproken. Papegaaij vraagt zich bovendien af hoe het besluit om opnieuw een rode lijn aan te brengen precies tot stand is gekomen. Volgens hem is de gemeenteraad niet rechtstreeks betrokken geweest bij de uitvoering ervan.
Met de open brief hopen de initiatiefnemers dat de gemeenteraad alsnog aandacht besteedt aan hun bezwaren. „We hopen dat in de raad toch een discussie komt. Dit is ook een geluid uit de samenleving. Wat doe je ermee?”
Geen protestactie
De ondertekenaars zijn niet van plan om zondag bij de Joodse herdenking actie te voeren. Papegaaij wil de plechtigheid niet gebruiken om het gemeentebestuur publiekelijk ter verantwoording te roepen.
Wel vindt hij dat burgemeester Marcouch een bijzondere verantwoordelijkheid heeft om de stad bij elkaar te houden. In de open brief schrijven de ondertekenaars dat de burgemeester boven de partijen hoort te staan en dat het uitdragen van een eenzijdige politieke boodschap daar volgens hen niet bij past.
De brief eindigt met een duidelijke oproep: „Het stadhuis is van alle Arnhemmers. Gebruik het niet om hen in goed en fout te verdelen.”
De open brief is ondertekend door: Peter Papegaaij, Anita Hendricx, Jos Vecht, Gertine Henstra-Schmitz, Ella Hoaf, Harold Beem, Jorike Kroon, John Bachrach, Job Vogel en Niels Hogeland.
Helemaal mee eens.
Het stadhuis is van alle Arnhemmers. Maar de mensenrechten zijn dat ook.
Dus: wat een merkwaardige redenering van de tien ondertekenaars van deze open brief.
Een rode lijn op het stadhuis verdeelt de stad..? Een gemeentebestuur dat zich uitspreekt tegen wat zich in Gaza voltrekt, zou partij kiezen in een internationaal conflict..? En burgemeester Marcouch zou zich boven de partijen moeten plaatsen…?
Sinds wanneer betekent boven de partijen staan dat je ook boven de elementaire menselijke waarden en internationale rechtsbeginselen moet staan?
Een rode lijn is geen verklaring van steun aan Hamas, geen afwijzing van Israëlische burgers en geen veroordeling van Joden. Ik denk dat het een een politiek en moreel signaal is dat de grenzen van het aanvaardbare zijn bereikt. Een oproep om mensenrechten en internationaal humanitair recht te respecteren. Om burgerslachtoffers, uithongering en vernietiging niet als een onvermijdelijk bijverschijnsel van oorlog te accepteren.
Dat is geen partijpolitiek, dat is een principiële uitspraak. Natuurlijk mag je het oneens zijn met de boodschap en natuurlijk mag je daarover met elkaar in debat. Maar het argument dat het stadhuis van alle Arnhemmers is, kan toch onmogelijk betekenen dat het gemeentebestuur zich moet onthouden van iedere maatschappelijke of morele stellingname? Dan zou een gemeentebestuur ook geen regenboogvlag mogen hijsen, geen aandacht mogen vragen voor discriminatie en zich niet mogen uitspreken tegen racisme of antisemitisme. Er is immers altijd wel iemand die zich daarin niet herkent.
Er zit ook een nogal ongemakkelijke omkering in de redenering. Niet degenen die zich uitspreken tegen ernstig menselijk leed zouden de samenleving verdelen, maar degenen die vinden dat zo’n uitspraak niet op een openbaar gebouw thuishoort.
Beste mensen, democratie is niet de kunst om iedereen tevreden te houden. Democratie is ook de moed om op basis van universele beginselen positie te kiezen, zelfs wanneer dat weerstand oproept. En burgemeester Marcouch? Die moet inderdaad boven de partijen staan. Maar niet boven het recht. Niet boven de mensenrechten. En zeker niet boven zijn verantwoordelijkheid om zich uit te spreken wanneer fundamentele waarden onder druk staan. Daar staat niemand boven.
Het stadhuis is van alle Arnhemmers. Juist daarom mag het ook een plek zijn waar de stad laat zien waarvoor zij staat.
Neutraliteit is geen deugd als die ertoe leidt dat je wegkijkt.