Arnhem wil verduurzamen en stimuleert daarom elektrisch rijden. Niet iedereen profiteert echter in gelijke mate van de voordelen. Autobezitters met een eigen oprit en eigen laadpunt betalen de helft van de stroomkosten van rijders die aangewezen zijn op openbare laadpalen. Hoe kan deze ongelijkheid verkleind worden? D66 stelde er vragen over in de gemeenteraad.
(Tekst en foto’s Henk Donkers)
Alexander Punte steekt ’s avonds de stekker in zijn auto en vertrekt de volgende ochtend met een volle accu. Nog liever legt hij zijn auto overdag aan zijn laadpunt want dan gaat de zonnestroom van zijn zestien zonnepanelen direct naar zijn Volvo en hoeft hij niets terug te leveren aan het net.
Punte, juwelier en woonachtig op de Gulden Bodem, rijdt een kleine tien jaar elektrisch. Jaarlijks legt hij zo’n 40.000 kilometer af waarvan zo’n 10.000 kilometer volledig elektrisch. Vanaf het begin had hij een eigen laadpunt, de zonnepanelen zijn er later bijgekomen. Punte heeft destijds bewust gekozen voor een hybride auto. “Ik rij vaak naar beurzen in het buitenland en moet daar lange afstanden voor rijden. Ik wilde niet afhankelijk zijn van openbare laadpalen. Er zijn er nog te weinig, laden kost tijd en snelladers zijn duur. Dat verbetert overigens snel. Met een volle accu kan ik 80 kilometer elektrisch rijden. Die 10.000 kilometer elektrisch zijn vooral korte afstanden in de buurt.”
Honderden euro’s verschil
Dat thuisladen financieel aantrekkelijk is, blijkt uit de cijfers. Op basis van actuele prijzen in Arnhem en omgeving kost het laden van een gemiddelde elektrische auto die 15.000 kilometer per jaar rijdt ongeveer €625 aan stroom. Wie volledig is aangewezen op openbare laadpalen betaalt voor dezelfde hoeveelheid stroom bijna het dubbele: €1.275. Wie zonnepanelen heeft en/of een dynamisch energiecontract (en kan laden op momenten dat de stroomprijs laag is) is vaak nog goedkoper uit.
Voor thuisladers als Punte zijn de voordelen duidelijk: lagere kosten, meer gemak en beter gebruik van eigen zonnestroom.
Wat als je geen eigen oprit hebt?
Enkele honderden meters bij Punte vandaan woont Henk Breel. Hij werkt voor de bouw en is veel bezig met verduurzaming. Hij rijdt al twaalf jaar in een volledig elektrische auto. In zijn vorige huis, een nieuwbouwwoning aan de Izaak Evertslaan, had hij een eigen oprit en kon hij probleemloos thuis laden. Na zijn verhuizing naar een mooi, oud huis in de Van Nispenstraat, eveneens in de Burgemeesterswijk, veranderde dat. “Daar was ik aangewezen op de openbare laadpaal bij de apotheek. Die was nogal eens kapot en vaak bezet. Dan moest ik op zoek naar een andere laadpaal. Inmiddels zijn er een heleboel, maar toen nog niet.”
In zijn deel van de straat rijden inmiddels acht buren elektrisch. Velen legden over het trottoir een laadkabel van hun huis of laadpaal naar hun auto. Sommigen legden er een mat overheen, anderen een ‘brug’. De gemeente gedoogt het, maar officieel mag het niet. Te gevaarlijk, vooral voor mensen met beperkingen en ’s avonds. Als er ongelukken gebeuren is de eigenaar van de kabel aansprakelijk. Er is een structureel veilige oplossing nodig zoals kabelgoten.
Kabelgoten
Breel nam samen met buurtgenoten het initiatief voor kabelgoten in de stoep, zoals die in veel gemeenten al worden toegepast. Na anderhalf jaar aandringen gaf de gemeente groen licht voor een proef met twintig kabelgoten in de Burgemeesterswijk. Breel: “Wij wilden het voordeel van thuisladen, maar wel op een veilige manier. Vorig jaar is de proef van start gegaan. Hij moet nog geëvalueerd worden. Onlangs hebben de deelnemers en omwonenden daarvoor een vragenlijst gekregen. Voor zover ik weet is iedereen er superblij mee. De aanleg van de kabelgoot is betaald door de deelnemers. Dat kostte hen zo’n €250.”
Bijna alle thuisladers hebben op eigen kosten ook een laadpunt (wallbox of laadpaal) aangelegd. Kosten: €900 tot €1.800. Wil je dus van goedkope stroom kunnen profiteren, dan moet je er ook in investeren, maar de kosten zijn snel terugverdiend.
Voorkomen netcongestie
Breel heeft een eigen laadpaal, dertien zonnepanelen en een dynamisch energiecontract. Hij werkt veel thuis, laadt zijn auto vaak overdag op als de zon schijnt en ’s nachts op momenten dat energie goedkoop is. Hij rijdt zo’n 15.000 kilometer per jaar, 90% van de stroom laadt hij thuis.
Goedkoper kan bijna niet. Toch is het hem niet om de kosten te doen. “Ik heb een lease-auto en krijg de kosten vergoed. In mijn werk voor de bouw ben ik veel bezig met verduurzaming. Daarom rij ik elektrisch en heb ik zonnepanelen. Door mijn auto te laden met zelf opgewekte zonnestroom draag ik ook bij aan het voorkomen van netcongestie, een groeiend probleem bij de energietransitie.”
Bidirectioneel laden
Breel kijkt inmiddels alweer verder vooruit. Zijn volgende elektrische auto moet bidirectioneel kunnen laden. “Overdag laadt de accu zonnestroom of goedkope stroom van het net, ’s avonds levert hij terug aan de woning. V2H ofwel Vehicle to House heet dat systeem. De accu fungeert dan als thuisbatterij. V2G (Vehicle to Grid) kan ook. Daarmee lever je terug aan het net.” Beide systemen verminderen de druk op het elektriciteitsnet.
Thuisladen levert dus niet alleen financiële en praktische voordelen op voor de eigenaar maar ook voor de maatschappij in de zin van het voorkomen van netcongestie, zeker als in de toekomst meer auto’s bidirectioneel kunnen laden.
Meer dan een paar stoeptegels
De kabelgoot voor het huis van Henk Breel lijkt op het eerste gezicht een klein stukje infrastructuur. Maar achter die smalle rubberen strook in het trottoir schuilt een grotere vraag: hoe zorgt Arnhem ervoor dat de voordelen van elektrisch rijden niet alleen terechtkomen bij bewoners met een eigen oprit, zonnepanelen en een dynamisch energiecontract?
Vragen in gemeenteraad
Over de pilot in de Burgemeesterswijk heeft D66 vragen gesteld in de gemeenteraad. De fractie wil geïnformeerd worden over de stand van zaken en wil weten of het college bij een positieve evaluatie van plan is de regeling ook elders in Arnhem toe te passen zodat thuisladen ook daar mogelijk en betaalbaar wordt. Sommige Arnhemmers wachten daar niet op en hebben clandestien zelf al een kabelgoot aangelegd.
De pilot in de Burgemeesterswijk verkleint de ongelijkheid tussen elektrische rijders mét en zonder oprit, zolang er een openbare parkeerplaats direct voor de deur beschikbaar is. Voor bewoners die hun elektrische auto elders moeten parkeren, zoals bewoners van flats, appartementencomplexen en wijken die minder ruim zijn opgezet dan de Burgemeesterswijk en Gulden Bodem, blijft openbaar laden de enige optie. Hoe maak je elektrisch rijden ook voor hen aantrekkelijk en betaalbaar?
Berekeningen
Bij de berekeningen zijn we uitgegaan van een representatieve middenklasse-auto, de gangbare Nederlandse stroom- en brandstofprijzen en 15.000 rijkilometers per jaar.
Verbruik: elektrische auto 17 kWh per 100 km, benzine-auto 1 op 16 (6,25l/100km), dieselauto 1 op 20 (5,0l/100km)
Prijzen: Thuisladen: €0,25/kWh, Openbare laadpaal: €0,50/kWh, Benzine: €2,20/liter en Diesel: €2.02/liter
Qua jaarlijkse energiekosten kom je dan uit op: elektrisch (thuisladen) €627, elektrisch (openbare laadpaal) €1.275, diesel €1.515, benzine €2.065
Kanttekeningen: afhankelijk van het energiecontract en dynamische tarieven varieert de stroomprijs voor thuisladers tussen €0,20 – €0,35 per kWh. Voor openbare laadpalen is dat €0,35 – €0,70 per kWh en bij snelladen langs de snelweg regelmatig €0,60 – €0,90 per kWh of meer.
Veel thuisladers laden hun auto niet alleen thuis op. Voor lange ritten of vakantie zijn ze aangewezen op openbare laadpalen of snelladers langs de snelweg. Vaak wordt een energiemix gehanteerd van 60% thuis en 40% elders, wat zou neerkomen op een gemiddelde stroomprijs van €0,35/kWh.
De focus in dit artikel ligt op de energiekosten. Maar deze zijn niet de belangrijkste kostenpost. Afschrijving is zeker zo belangrijk. De kosten daarvan liggen bij elektrische auto’s beduidend hoger.
Nemen we de totale kosten per kilometer (energie, onderhoud, motorrijtuigenbelasting, afschrijving) dan komen we uit op: diesel €0,593, elektrisch thuisladen €0,593, benzine €0,629 en elektrisch (alleen openbare laadpalen) €0,636
Wie alle kosten meeneemt (energie, onderhoud, belasting, afschrijving) ziet dat een elektrische auto met thuislaadmogelijkheid ongeveer even duur is als een moderne dieselauto. Zonder thuislaadmogelijkheid verdwijnt dat financiële voordeel. Thuislaadmogelijkheden kunnen dus een doorslaggevende factor zijn.
Elektrisch rijden vergeleken met rijden op diesel of benzine
Qua energiekosten zijn alle elektrische rijders in het voordeel ten opzichte van mensen met een diesel- of benzineauto. Die zouden voor 15.000 km €1.515 of €2.065 aan brandstof kwijt zijn, elektrische rijders €625 (thuisladers) of €1.275 (openbare laadpalen). Een ander voordeel zijn de lagere onderhoudskosten (minder bewegende delen, geen olie, koppeling of uitlaat).
Ten slotte zijn er de lagere belastingen:
- 25% korting op normale tarief motorrijtuigenbelasting,
- lagere bijtelling voor zakelijke rijders met een lease-auto (17% bijtelling voor een elektrische auto in plaats van 22% bijtelling voor een brandstofauto),
- lagere belasting bij aanschaf (BPM). Sinds 2025 is er een vast tarief van 667 voor elektrische auto’s; bij benzine- en dieselauto’s wordt BPM vastgesteld op basis van de CO2-uitstoot; belastingvoordeel van elektrische auto’s ligt ergens tussen 2000 en 8000 euro, afhankelijk van het model,
- geen brandstofaccijns: is bij benzine €0,90–1,00 per liter; bij diesel €0,60–0,70 per liter.
Daar staat tegenover dat diesel- en benzinerijders sneller en op veel meer plaatsen kunnen tanken, hun auto’s een groter bereik hebben en goedkoper zijn in aanschaf.
De verschillen tussen elektrisch rijden en rijden op diesel of benzine worden overigens steeds kleiner. Zo betaalden elektrische rijders tot 2025 geen aanschafbelasting en geen motorrijtuigenbelasting. Dat laatste voordeel wordt afgebouwd. Vanaf 2030 gaan elektrische rijders het volle pond betalen. De bijtelling voor elektrische lease-auto’s is opgelopen van 4% naar 17%.
