ARNHEM – Bruine kroegen, pooiers, de Arnhemse penoze en een beruchte politie-eenheid. Het rauwe Arnhem van vroeger stond afgelopen donderdag centraal tijdens de presentatie van Ernum, de nieuwe roman van de Arnhemse schrijver Peter Bierhaus. In Theater Het Hof aan de Boekhorstenstraat vertelde hij over zijn liefde voor de stad zoals die ooit was. Een Arnhem met rafelrandjes, waar niet alles netjes en aangeharkt was. „Ik hou van die oude rotzooi.”
Met Ernum neemt Bierhaus de lezer mee naar het Arnhem van de jaren vijftig, zestig en zeventig. Een stad waar het Spijkerkwartier bekendstond om prostitutie en criminaliteit, waar de onderwereld invloed had en waar in de bruine cafés de meest uiteenlopende figuren samenkwamen.
De schrijver kijkt met heimwee terug op die tijd. Niet omdat vroeger alles beter was, maar omdat volgens hem iets van het oorspronkelijke karakter van Arnhem verloren is gegaan. De stad is veranderd, opgeknapt en steeds netter geworden. Bierhaus mist juist de volkse sfeer, de oude kroegen en de bijzondere figuren die het straatbeeld bepaalden.
Zeven vrienden in café De Hommel
Centraal in de roman staan zeven oude vrienden die regelmatig samenkomen in café De Hommel. Daar halen ze herinneringen op aan hun jeugd, hun avonturen en de streken die ze vroeger uithaalden. De mannen hebben verschillende achtergronden, maar delen een lange geschiedenis.
Inmiddels zijn ze op leeftijd en krijgen ze te maken met ziekte, lichamelijke ongemakken en geldproblemen. Toch zijn ze hun streken nog niet verleerd. Ze maken ruzie, dagen elkaar uit en halen nog altijd kattenkwaad uit. Ondanks hun onderlinge verschillen blijft de vriendschap overeind.
Tijdens een gesprek met Walter Jansen van boekhandel Het Colofon vertelde Bierhaus dat zijn personages niet rechtstreeks op bestaande Arnhemmers zijn gebaseerd. Wel zijn ze samengesteld uit verschillende mensen en types die hij in de loop der jaren heeft leren kennen. Daarmee is Ernum niet alleen een verhaal over het Arnhemse verleden, maar ook over vriendschap, ouder worden en de verbondenheid tussen mensen die samen zijn opgegroeid.
Het beruchte Gelders Bloedorkest
Tijdens de boekpresentatie kwam ook een bijzonder hoofdstuk uit de Arnhemse politiegeschiedenis aan bod. Frank van Dijk van Omroep Gelderland vertelde uitgebreid over de Groep Bijzondere Opdrachten (GBO), een speciale politie-eenheid die eind jaren zestig ontstond om de georganiseerde criminaliteit in Arnhem aan te pakken.
In die periode hadden verschillende criminele families volgens Van Dijk veel invloed in het Spijkerkwartier. Prostitutie, intimidatie en geweld zorgden voor grote problemen. De politie stelde daarom een speciale groep samen van agenten die niet terugdeinsden voor een harde confrontatie met de onderwereld.
De eenheid kreeg de bijnaam ‘Gelders Bloedorkest’, vanwege het stevige optreden van de betrokken politiemensen. Volgens Van Dijk vormde het Arnhemse GBO een voorloper van de arrestatieteams zoals Nederland die later zou kennen. De groep werd volgens hem bovendien ook buiten Arnhem ingezet. Het verhaal over de politie-eenheid maakte duidelijk hoe roerig het Arnhemse verleden was dat tijdens de presentatie van Ernum opnieuw tot leven kwam.
Eerste exemplaar voor jeugdvriend
Een persoonlijk moment volgde toen Bierhaus het eerste exemplaar van zijn roman overhandigde aan Paul Althuis, een goede jeugdvriend die hij al ongeveer 65 jaar kent. De twee groeiden samen op in Presikhaaf en ontdekten als jongens het Arnhemse uitgaansleven, waaronder de Korenmarkt en het Spijkerkwartier.
De boekpresentatie kreeg daarnaast een opvallend sportief tintje met een demonstratie boksen. Ook was er muziek van de Arnhemse muzikant Alfons Haket.
Of er na Ernum nog een nieuwe roman verschijnt, is onzeker. Bierhaus liet tijdens het interview doorschemeren dat dit mogelijk zijn laatste boek is. Zijn liefde voor het Arnhem van vroeger is in ieder geval nog springlevend. Vooral de oude bruine cafés, de volkse figuren en de rommelige kant van de stad blijven hem fascineren.
De roman Ernum van Peter Bierhaus telt 288 pagina’s en kost € 24,95. Het boek is verkrijgbaar bij de boekhandel en te bestellen via Uitgeverij Parkstraat
Hebbes!