ARNHEM – Bij de afvalwaterzuivering van Veolia op Cleantech Park Arnhem zijn opnieuw verhoogde concentraties legionella aangetroffen. Vorig jaar werd bij dezelfde installatie ook legionella gevonden, nadat in en rond Arnhem meerdere mensen ziek waren geworden. Er waren toen twaalf ziektegevallen binnen zes kilometer van de installatie. Na die situatie werden maatregelen genomen om herhaling te voorkomen. Toch liepen de legionellawaarden deze zomer opnieuw op. Ditmaal zijn voor zover bekend geen extra mensen ziek geworden.
De nieuwe verhoging werd op 8 juli ontdekt in de beluchtingstank van de afvalwaterzuiveringsinstallatie van Veolia. Dat gebeurde tijdens preventieve monitoring. De vondst werd gemeld bij de provincie Gelderland, die bevoegd gezag is voor het bedrijf.
Dat de bacterie opnieuw wordt aangetroffen is extra opvallend door wat zich vorig jaar afspeelde. In juli 2025 stelde de GGD in Arnhem een zogenoemd legionellacluster vast. Daarvan is sprake wanneer binnen een half jaar drie of meer patiënten binnen een straal van één kilometer van elkaar wonen en legionellose krijgen. De ziekte kan variëren van milde griepachtige klachten tot een ernstige longontsteking en kan een ziekenhuisopname noodzakelijk maken.
Twaalf ziektegevallen
Vanwege het cluster werden drie mogelijke bronnen onderzocht: de natte koeltorens van het kantoor van de Belastingdienst, de rioolwaterzuivering Arnhem-Zuid en de bedrijfsafvalwaterzuivering van Veolia op het toenmalige Industriepark Kleefse Waard, tegenwoordig Cleantech Park Arnhem.
Bij de eerste twee locaties werd geen legionella aangetroffen. Bij de afvalwaterzuivering van Veolia gebeurde dat wel. Op dat moment waren er twaalf ziektegevallen binnen een straal van zes kilometer van de installatie. Die zes kilometer is niet willekeurig: het is volgens de gemeente de aanbevolen afstand die bij het brononderzoek wordt gehanteerd wanneer een afvalwaterzuivering een mogelijke bron is.
Een rechtstreeks verband tussen de bij Veolia aangetroffen legionella en de mensen die ziek waren geworden, kon op dat moment niet worden vastgesteld. Daar werd aanvullend onderzoek naar gedaan. De gemeente noemt de situatie van vorig jaar in de nieuwe raadsbrief wel expliciet ernstiger, omdat toen sprake was van een verhoogd aantal patiënten met legionellose in en rond Arnhem.
Maatregelen om herhaling te voorkomen
Na de problemen van vorig jaar werden afspraken met Veolia gemaakt en voorschriften in de omgevingsvergunning opgenomen om herhaling te voorkomen. Veolia moet onder meer een risicoanalyse uitvoeren en een legionellabeheerplan opstellen. Daarnaast gelden voorschriften om de vorming en verspreiding van waternevel en de vermeerdering van legionellabacteriën zoveel mogelijk tegen te gaan. Toch werd op 8 juli van dit jaar opnieuw een verhoogde concentratie gemeten.
De omgevingsdienst droeg Veolia daarop op om wekelijks monsters te nemen en maatregelen te treffen om de hoeveelheid legionella terug te brengen. Zo werd koud bronwater in plaats van rivierwater aan de beluchtingsbassins toegevoegd. Daarmee moest de temperatuur van het afvalwater onder de 25 graden worden gebracht. Ook werd slib uit de bassins verwijderd, omdat dit een voedingsbron is voor legionellabacteriën.
Warm rivierwater
Ook het gebruik van rivierwater valt op. Begin juli kwam de temperatuur van de Rijn boven de 25 graden uit, terwijl legionella zich juist boven die temperatuur kan vermenigvuldigen. Na de verhoogde meting schakelde Veolia over op koud bronwater om het afvalwater onder de 25 graden te krijgen. Daarmee blijft de vraag hoe de waarden opnieuw konden oplopen, ondanks de maatregelen die na vorig jaar zijn genomen en of daarbij voldoende rekening is gehouden met warm rivierwater.
Risico voor de omgeving
De verhoogde concentratie is niet alleen een probleem binnen de installatie. Mensen kunnen met legionella besmet raken door het inademen van kleine waterdruppeltjes, zogenoemde aerosolen. Juist daarom gelden bij Veolia voorschriften om de vorming en verspreiding van waternevel zoveel mogelijk tegen te gaan.
Hoe groot het risico voor inwoners en werknemers in de omgeving deze zomer daadwerkelijk is geweest, is niet duidelijk. Wel moest na de verhoogde meting worden ingegrepen om de legionellawaarden naar beneden te krijgen.
Dat een afvalwaterzuivering ook voor de omgeving relevant kan zijn, bleek vorig jaar al uit het brononderzoek. Toen werd rond de installatie een gebied met een straal van zes kilometer meegenomen. Binnen die afstand woonden twaalf mensen die legionellose hadden gekregen. Een rechtstreeks verband met Veolia werd niet vastgesteld, maar bij de twee andere onderzochte mogelijke bronnen werd geen legionella gevonden en bij de afvalwaterzuivering van Veolia wel.
