ARNHEM – De Arnhemse gemeenteraad blijkt niet te mogen beslissen over de opheffing van SBO De Piramide. Dat concludeert het college na nieuw juridisch onderzoek, terwijl de raad vorige week nog bijna twee uur vergaderde over een voorstel waarin juist om instemming werd gevraagd. SP-raadslid Noud Roelen noemt de gang van zaken “absurd en amateuristisch”. Arnhem Centraal ziet nog altijd de noodzaak van de fusie, maar vindt dat de gemeente uitleg moet geven over het proces en de gebrekkige informatievoorziening aan ouders.
De openbare SBO De Piramide moet per 1 augustus opgaan in de katholieke SBO De Horizon. De nieuwe school gaat verder als SBO Zuid en valt onder de Delta Scholengroep, een bestuur voor katholiek en protestants-christelijk onderwijs. De besturen zeggen dat de fusie nodig is vanwege dalende leerlingenaantallen en om kwalitatief goed speciaal basisonderwijs in Arnhem-Zuid te behouden.
Tijdens de voorbereidende vergadering ontstond echter grote onrust over de wettelijke termijn. Het verzoek was volgens de stukken veel te laat bij de raad ingediend. Verschillende partijen vroegen zich daarom af of een positief besluit juridisch geldig zou zijn. Door tijdgebrek kwam wethouder Nermina Kundić niet meer aan beantwoording van de vragen toe.
Verkeerde wet gebruikt
Na de vergadering liet de gemeente de juridische situatie opnieuw onderzoeken door Hekkelman Advocaten. Uit dat advies blijkt dat het college en de schoolbesturen aanvankelijk van het verkeerde wetsartikel zijn uitgegaan. In het raadsvoorstel stond dat artikel 148 van de Wet op het primair onderwijs van toepassing was. Dat artikel geeft gemeenteraden bij de opheffing van een gewone openbare basisschool een duidelijke rol. Het schoolbestuur moet een voorgenomen opheffing tijdig melden en de raad kan onder bepaalde omstandigheden besluiten de school zelf in stand te houden.
Voor scholen voor speciaal basisonderwijs geldt volgens Hekkelman echter artikel 150. Daarin zijn slechts enkele onderdelen van artikel 148 van toepassing verklaard. De termijnen, het goedkeuringsrecht van de gemeenteraad en de bepaling over een mogelijk nietig besluit gelden daardoor volgens de advocaten niet voor een SBO-school. Flores Onderwijs mag daarom zelfstandig besluiten De Piramide op te heffen. Ook over de overdracht van de school aan Delta heeft de gemeenteraad volgens het advies geen beslissingsbevoegdheid. Juridisch gaat het om een bestuursoverdracht, waarna Delta de leerlingen en medewerkers onderbrengt bij De Horizon en De Piramide wordt opgeheven. Het college schrijft in een memo dat de raad daarom niet langer om instemming wordt gevraagd, maar alleen wordt geïnformeerd. De gemeente erkent daarmee dat het eerder voorgelegde raadsvoorstel op een onjuiste juridische uitleg was gebaseerd.
‘Wie snapt het nog?’
Volgens Roelen neemt de nieuwe uitleg niet weg dat de raad veel te laat en onzorgvuldig is geïnformeerd. Hij bestrijdt de conclusie van Hekkelman niet direct, maar wijst erop dat er nog steeds een raadsvoorstel ligt dat vanuit een verkeerde juridische basis is opgesteld. “Een week geleden lag er een voorstel waar de raad, volgens de interpretatie van toen, wél over ging, maar veel te laat over werd geïnformeerd”, stelt Roelen. “Nu ligt er een interpretatie waardoor de raad niet meer bevoegd is, maar wel een voorstel is voorgelegd. Wie snapt het nog?”
Volgens het SP-raadslid heeft de gemeenteraad ook zonder formeel beslissingsrecht een verantwoordelijkheid voor voldoende openbaar onderwijs. Daarnaast had het college de raad volgens hem tijdig en volledig moeten informeren, zodat raadsleden wensen en bedenkingen konden meegeven. De kern van zijn kritiek is daarom niet langer dat een positief raadsbesluit mogelijk nietig is. Zijn bezwaar richt zich nu vooral op de manier waarop de raad eerst als beslissend orgaan is behandeld en pas na de vergadering te horen kreeg dat zij juridisch helemaal niet over de opheffing gaat.
Arnhem Centraal steunt noodzaak fusie
Arnhem Centraal maakt een ander onderscheid. Raadslid Mikail Akbulut ziet de fusie inhoudelijk nog steeds als noodzakelijk vanwege de dalende leerlingenaantallen en het belang van kwalitatief speciaal basisonderwijs in Arnhem-Zuid. Tegelijkertijd vindt ook hij dat de raad nog een rol heeft bij de gevolgen van het besluit.
“Hoewel we niet over het besluit gaan, hebben we als raad zeker wel een rol”, zegt Akbulut. Hij wijst daarbij op de informatievoorziening aan ouders, de huisvesting en de gevolgen voor kinderen uit Arnhem-Zuid. Volgens hem laten de reacties van ouders zien dat er iets is misgegaan in de communicatie. “Ouders zeggen dat de fusie de afgelopen jaren anders aan hen is gepresenteerd dan wat zij nu teruglezen en horen vanuit de gemeente.”
Akbulut noemt het verdwijnen van openbaar speciaal basisonderwijs in Zuid jammer, maar vindt het behoud van de onderwijsvoorziening uiteindelijk belangrijker. Hij wijst erop dat Delta spreekt over een dialoogschool waarin ruimte moet blijven voor verschillende overtuigingen. Ook noemt hij het voornemen van Flores en Delta om op termijn als schoolbesturen te fuseren.
Ouders voelen zich overvallen
Na het eerste artikel van de Arnhemsche Courant hebben meerdere ouders zich bij de gemeenteraad gemeld. Hun verklaringen staan op gespannen voet met de boodschap van de schoolleiding tijdens de vergadering dat er bij ouders geen zorgen over de fusie waren gehoord. Els Goovaerts, moeder van een leerling van De Horizon, schrijft dat zij alle ouderavonden heeft bijgewoond. Toch begreep zij naar eigen zeggen pas na het lezen van het artikel wat de bestuurlijke en juridische gevolgen van de fusie zijn. Zij zegt daardoor het vertrouwen in de school te hebben verloren en vraagt waarom ouders deze informatie via de krant moesten vernemen.
Jennifer Faber, ouder van een leerling van De Piramide, schrijft dat de fusie tijdens informatieavonden als een voldongen feit werd gepresenteerd. De naam SBO Zuid wordt volgens haar al sinds 2023 gebruikt en er zou al een feestelijke opening voor het komende schooljaar zijn aangekondigd. Faber zegt dat zij tijdens meerdere bijeenkomsten heeft gevraagd of de nieuwe school openbaar of katholiek zou worden. Volgens haar werd daar lange tijd geen duidelijk antwoord op gegeven. Pas tijdens de laatste informatieavond zou kort zijn meegedeeld dat de school katholiek wordt. Zij stelt daarnaast dat ouders onvoldoende zijn geïnformeerd over alternatieven en over de gevolgen voor de identiteit van de school. Ook maakt zij zich zorgen over het onderwijsaanbod van De Piramide, waaronder de praktijklessen waarvoor zij juist bewust voor deze school heeft gekozen.
De reacties van deze ouders zeggen niet automatisch iets over alle ouders van beide scholen. Ze maken wel duidelijk dat de eerdere uitspraak dat bij ouders “geen enkele zorg” bestond, niet voor iedereen geldt.
Vereniging voor Openbaar Onderwijs maakt bezwaar
Ook de Vereniging Openbaar Onderwijs heeft zich inmiddels in de discussie gemengd. De landelijke organisatie heeft de gemeenteraad een brief gestuurd en maakt zich zorgen over het verdwijnen van het openbare speciaal basisonderwijs in Arnhem-Zuid. Volgens de VOO houdt De Piramide door de fusie op te bestaan en wordt het onderwijs voortgezet onder een bestuur voor protestants-christelijk en rooms-katholiek onderwijs. De organisatie ziet de situatie als onderdeel van een bredere ontwikkeling waarbij openbare scholen verdwijnen of een andere identiteit krijgen.
Wat blijft er over van het openbare karakter?
Het college schrijft in de nieuwe memo dat het openbare karakter van de school ook binnen Delta behouden blijft. Hoe dat juridisch of bestuurlijk wordt vastgelegd, wordt in de memo niet uitgewerkt. Dat onderscheid is belangrijk. Een katholieke school kan in de praktijk breed toegankelijk zijn, ruimte bieden aan verschillende overtuigingen en grotendeels hetzelfde onderwijs blijven geven. Dat betekent echter niet automatisch dat de school formeel openbaar blijft. De schoolbesturen hebben eerder aangegeven dat ouders vooral waarde hechten aan de locatie, de onderwijskwaliteit en de continuïteit. Verschillende ouders en de VOO wijzen er nu juist op dat de formele identiteit wel degelijk van belang is.
Ook schoolgebouw nog niet geregeld
Het volledige advies van Hekkelman bevat bovendien een praktisch punt dat in de memo van het college nauwelijks wordt toegelicht. Wanneer De Piramide wordt opgeheven, moet het schoolgebouw volgens de wet in beginsel aan de gemeente worden overgedragen. Delta wil het gebouw na 1 augustus blijven gebruiken. Volgens Hekkelman kan dat alleen wanneer het college daarover een afzonderlijk besluit neemt. Voor zover de advocaten konden vaststellen, was zo’n besluit op het moment van het advies nog niet genomen.
Ook moet Flores de beëindiging van de bekostiging van De Piramide nog op korte termijn afstemmen met het ministerie. Juridisch mag Flores de school volgens het advies dus zelfstandig opheffen, maar rond de bekostiging en huisvesting moeten nog stappen worden gezet.
De raad bespreekt het onderwerp woensdag opnieuw. Akbulut hoopt dat het college dan duidelijkheid geeft over de gang van zaken en over de manier waarop ouders zijn meegenomen. Roelen wil vooral weten hoe het mogelijk is dat de raad eerst een besluitvormend voorstel kreeg en pas na de vergadering hoorde dat zij daar juridisch helemaal niet over gaat.
