Waarom de raad niet mocht meebeslissen over opvanglocatie Heijenoord? ‘Dat heeft de raad zelf zo vastgesteld’

ARNHEM – De gemeenteraad hoefde niet vooraf mee te beslissen over de opvanglocatie in Heijenoord, omdat de raad dat volgens het college zelf zo heeft vastgelegd. Dat schrijft het stadsbestuur in antwoorden op vragen van BurgerBelang Arnhem. De partij had onder meer vragen gesteld over de rol van de raad, bewonersparticipatie, draagvlak, veiligheid en de financiële gevolgen van de opvang van maximaal 305 vluchtelingen in het voormalige Klimmendaal-pand.

Raad stelde de spelregels zelf vast

Een van de meest opvallende antwoorden gaat over de vraag waarom de gemeenteraad niet vooraf werd betrokken bij het besluit om Heijenoord als opvanglocatie aan te wijzen. Volgens het college is dat een rechtstreeks gevolg van het eerder vastgestelde beleidskader Arnhem, gastvrije stad.

Daarin staat dat het college van burgemeester en wethouders bevoegd is om opvanglocaties aan te wijzen wanneer een locatie geschikt is voor opvang en binnen het geldende omgevingsplan past. Volgens het college heeft de raad deze werkwijze zelf vastgesteld en is voorafgaande besluitvorming door de gemeenteraad daarom niet nodig.

BurgerBelang lijkt juist te pleiten voor een grotere rol van de raad. De partij vroeg het college onder meer of toekomstige opvanglocaties pas aan de raad kunnen worden voorgelegd nadat bewoners zijn betrokken, veiligheids- en impactanalyses openbaar zijn gemaakt en draagvlakonderzoek heeft plaatsgevonden. Het college wijst dat verzoek af en verwijst opnieuw naar het eerder vastgestelde beleid.

Bewoners pas geïnformeerd na besluit

Het college erkent dat omwonenden pas werden geïnformeerd nadat het besluit over de opvanglocatie was genomen. Volgens de beantwoording vond de eerste verkenning van Heijenoord plaats op 28 maart 2024. Omwonenden werden voor het eerst geïnformeerd in oktober van datzelfde jaar. BurgerBelang stelde dat bewoners het gevoel hebben dat de locatie feitelijk al was geselecteerd voordat zij werden betrokken. Het college bevestigt dat bewoners inderdaad pas na het besluit zijn geïnformeerd.

Volgens het stadsbestuur was dat ook passend binnen de gekozen procedure. Omdat de opvanglocatie binnen het bestaande omgevingsplan past en er geen omgevingsvergunning nodig is, was volgens het college slechts sprake van “beperkte participatie”. Dat betekent informeren, vragen beantwoorden en zorgen bespreken, maar geen medebesluitvorming. Het college benadrukt daarbij dat het besluit zelf niet meer ter discussie staat. Wel zegt het stadsbestuur met bewoners in gesprek te blijven over de uitvoering.

Geen bezwaar mogelijk tegen besluit

Voor omwonenden die zich tegen de opvanglocatie willen verzetten, biedt de huidige procedure weinig mogelijkheden. Volgens het college is geen omgevingsvergunning nodig omdat de verbouwing volledig inpandig plaatsvindt en het gebruik van het gebouw past binnen het geldende omgevingsplan. Daardoor bestaat er geen formele bezwaar- of beroepsprocedure tegen het besluit om vluchtelingen op deze locatie op te vangen. Alleen wanneer belanghebbenden van mening zijn dat het gebouw uiteindelijk in strijd met de geldende regels wordt gebruikt, kunnen zij een handhavingsverzoek indienen.

Veiligheid en locatiekeuze

BurgerBelang wilde ook weten waarom juist voor Heijenoord is gekozen en of rekening is gehouden met de aanwezigheid van scholen, zorginstellingen, ouderenvoorzieningen en andere kwetsbare functies in de omgeving. Volgens het college zijn deze aspecten wel degelijk meegewogen bij de beoordeling van de locatie. Het stadsbestuur stelt dat het op basis van ervaringen met andere opvanglocaties in Arnhem geen problemen voorziet. Een uitgebreide schriftelijke veiligheids- of impactanalyse blijkt echter niet beschikbaar te zijn. Omdat het gebruik binnen het omgevingsplan past, was volgens het college geen aanvullende ruimtelijke onderbouwing noodzakelijk. Over alternatieve locaties geeft het college weinig prijs. Volgens het stadsbestuur worden locaties niet met elkaar vergeleken, maar afzonderlijk beoordeeld op geschiktheid, beschikbaarheid en financiële haalbaarheid.

Arnhem vangt meer vluchtelingen op dan verplicht

Uit de beantwoording blijkt verder dat Arnhem momenteel meer opvangplekken aanbiedt dan op grond van de Spreidingswet noodzakelijk is. Het college bevestigt dat de stad boven de landelijke norm zit. Dat sluit volgens het stadsbestuur aan bij het beleidskader waarin Arnhem kiest voor een ruimhartige opvang van vluchtelingen. Waar de grens precies ligt van wat Arnhem aankan, kan het college niet concreet aangeven. Volgens het stadsbestuur is maatschappelijke draagkracht niet objectief meetbaar. Het oordeel baseert zich vooral op ervaringen met bestaande opvanglocaties in de stad.

Financieel geen nadeel voor Arnhem

Ook de financiële gevolgen kwamen aan bod. BurgerBelang vroeg welke kosten gemoeid zijn met opvang en hoeveel geld Arnhem hiervoor ontvangt van het Rijk en het COA. Volgens het college worden alle kosten voor opvang gedekt door rijksvergoedingen en afspraken met het COA. Daardoor zouden opvanglocaties per saldo geen effect hebben op de gemeentebegroting.

Klankbordgroep krijgt adviserende rol

Omwonenden krijgen via een klankbordgroep wel inspraak over de verdere uitwerking van de opvanglocatie. Die groep is inmiddels meerdere keren bijeen geweest. De invloed van de klankbordgroep blijft echter beperkt. Volgens het college heeft de groep geen formele bevoegdheden en vervult zij uitsluitend een signalerende en adviserende rol. Daarmee blijft de kern van de discussie overeind: terwijl BurgerBelang pleit voor meer invloed van bewoners en gemeenteraad bij nieuwe opvanglocaties, stelt het college dat de huidige werkwijze volledig past binnen het beleid dat de raad zelf eerder heeft vastgesteld.