Geen vast evacuatieplan voor Arnhem-Noord bij mogelijke natuurbrand, wel extra brandputten en voorbereidingen

ARNHEM – Arnhem heeft geen vast evacuatieplan klaarliggen voor afzonderlijke wijken in Arnhem-Noord als daar een grote natuurbrand uitbreekt. Een grootschalige evacuatie waarbij tegelijkertijd belangrijke wegen uitvallen, is bovendien nog nooit in de praktijk geoefend. Toch begint de stad niet vanaf nul: voor kwetsbare gebieden en grote publiekstrekkers zijn voorbereidingen getroffen en Arnhem krijgt ongeveer acht nieuwe brandputten.

Dat blijkt uit de antwoorden van het Arnhemse college op vragen van het CDA over de natuurbrandveiligheid in Arnhem-Noord. De partij stelde die vragen deze zomer naar aanleiding van grote natuurbranden in Frankrijk en Spanje. Kort daarna liet de grote natuurbrand bij Venray, waarvan de rook zelfs in Arnhem was te ruiken, zien dat het risico ook dichter bij huis speelt.

Arnhem grenst aan uitgestrekte natuurgebieden en vooral aan de noordkant liggen woonwijken en drukbezochte locaties direct naast of tussen het groen.

Geen draaiboek per wijk

Er ligt niet voor iedere wijk of ieder gebied een afzonderlijk nood- en evacuatieplan klaar.

Volgens het college is dat een bewuste keuze. Een natuurbrand laat zich moeilijk vooraf voorspellen. Windrichting, droogte en de precieze locatie van het vuur bepalen uiteindelijk welke kant een brand op gaat en welke gebieden gevaar lopen. Pas tijdens een incident wordt daarom bepaald waar mensen moeten vertrekken, welke routes daarvoor veilig zijn en of evacueren überhaupt de beste keuze is.

Er bestaan wel bredere plannen voor natuurbranden op de Veluwe. Bij een groot incident wordt bovendien de reguliere crisisorganisatie van de Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM) opgetuigd.

Ook zijn vijf woon- en werklocaties in Arnhem specifiek als kwetsbaar aangemerkt: Alteveer-Cranevelt, Arnhemse Allee, Buitenplaats Koningsweg, Hoogkamp-Gulden Bodem en Schaarsbergen. Daarnaast zijn zeventig zogenoemde risico-objecten in of langs natuurgebieden in beeld gebracht. Daaronder vallen bijvoorbeeld Papendal, de Lichtenbeekschool, vakantieparken en het Defensieterrein.

Al die zeventig locaties zijn door VGGM bezocht. Eigenaren en beheerders kregen advies over maatregelen die zij zelf kunnen nemen.

Burgers’ Zoo en Openluchtmuseum

Voor Burgers’ Zoo en het Nederlands Openluchtmuseum zijn specifieke afspraken gemaakt over ontruiming. Daarbij is nadrukkelijk gekeken naar de Schelmseweg. Voorkomen moet worden dat bezoekers die het gebied verlaten daar vast komen te staan en tegelijkertijd de doorgang voor hulpdiensten blokkeren.

Daarnaast werd bij Burgers’ Zoo in oktober vorig jaar meerdere avonden geoefend met een oplopend incidentscenario. Daarbij waren onder meer de bedrijfshulpverlening, het calamiteitenteam, hulpdiensten, de gemeente en figuranten betrokken. Ook bij het Nederlands Openluchtmuseum is recent samen met de brandweer geoefend.

Grote evacuatie nooit echt geoefend

Anders ligt dat voor een veel groter scenario: een natuurbrand waarbij bijvoorbeeld een deel van Schaarsbergen of Alteveer-Cranevelt moet worden geëvacueerd terwijl belangrijke wegen niet meer beschikbaar zijn.

Zo’n grootschalige evacuatie van een deel van Arnhem-Noord is de afgelopen jaren niet daadwerkelijk geoefend. VGGM oefent dergelijke situaties wel virtueel.

Een grote praktijkoefening vóór het natuurbrandseizoen van 2027, zoals het CDA opperde, staat vooralsnog niet gepland. Volgens het college vraagt zo’n oefening veel voorbereiding en inzet van verschillende organisaties.

Acht nieuwe brandputten

Ondertussen wordt ook fysiek geïnvesteerd in de bestrijding van natuurbranden. Voor Arnhem is 240.000 euro gereserveerd voor ongeveer acht nieuwe brandputten. Het geld komt uit middelen die het Rijk beschikbaar heeft gesteld voor betere bluswatervoorzieningen in natuurgebieden.

Waar de putten precies komen, wordt nog samen met VGGM bepaald.

Niet iedereen kan zomaar weg

Een ingewikkelder vraagstuk ontstaat wanneer daadwerkelijk duizenden mensen moeten vertrekken. Arnhem weet via de Basisregistratie Personen hoeveel inwoners in de vijf kwetsbare woon- en werklocaties staan ingeschreven. Maar hoeveel zelfstandig wonende inwoners verminderd zelfredzaam zijn, is niet bekend. Zo’n registratie bestaat volgens het college niet.

Bij professionele zorginstellingen ligt dat anders. Zij moeten zelf beschikken over plannen voor een veilige ontruiming en zijn in eerste instantie verantwoordelijk voor hun bewoners of cliënten en de continuïteit van de zorg.

Voorbereid, maar geen scenario ligt vast

Arnhem en de veiligheidsregio hebben tientallen kwetsbare locaties in beeld, oefenen met grote publiekstrekkers en investeren verder in bluswater. Ook bestaan er speciale plannen voor natuurbranden op de Veluwe.

Maar voor een grote natuurbrand die meerdere delen van Arnhem-Noord tegelijkertijd bedreigt, ligt niet vooraf vast welke wijken worden geëvacueerd en via welke wegen dat gebeurt. Dat wordt pas bepaald zodra duidelijk is hoe een daadwerkelijke brand zich ontwikkelt.