ARNHEM – Bij sloopwerkzaamheden in de Varkensstraat in het Arnhemse centrum zijn historische keldergewelven verdwenen die volgens de gemeente juist behouden moesten blijven. De gemeente spreekt van een illegale sloop en start een handhavingstraject. Het gaat om middeleeuwse kelders onder panden die eerder verloren gingen bij de stadsbrand in maart 2025.
Na de brand werd onder begeleiding van erfgoeddeskundigen en de Omgevingsdienst geprobeerd om zoveel mogelijk historische resten van de afgebrande panden veilig te stellen. De keldergewelven onder de panden bleven grotendeels intact en hadden een monumentale status. Sommige kelders dateren uit de veertiende en vijftiende eeuw.
Toch bleek onlangs dat bij recente sloopwerkzaamheden op een perceel ook de gewelven van een aantal kelders zijn verwijderd en afgevoerd. Volgens de gemeente is dat gebeurd zonder overleg met de gemeente of de Omgevingsdienst. Van sloop van de gewelven was nooit sprake; de inzet van de gemeente was juist om deze historische structuren te beschermen.
Middeleeuwse gewelven verdwenen
Het gaat volgens de gemeente om meerdere kelderconstructies in de Varkensstraat. Zo verdwenen het tongewelf van de grote middeleeuwse kelder onder Varkensstraat 19, het tongewelf van een smalle keldergang op hetzelfde adres en troggewelven van een achterkelder onder Varkensstraat 18b.
Volgens de gemeente waren zowel de eigenaar als de aannemer op de hoogte van de beschermde status van de kelders. Desondanks zijn de gewelven verwijderd tijdens werkzaamheden waarbij vloeren op de begane grond werden gesloopt. Hoe dit precies heeft kunnen gebeuren, is volgens het stadsbestuur nog niet duidelijk.
Onderzoek en mogelijke sancties
De gemeente beschouwt de sloop als een overtreding en laat de Omgevingsdienst onderzoek doen naar de toedracht. Daarbij wordt gekeken naar de ernst van de overtreding, de mate van verwijtbaarheid en mogelijke maatregelen. Betrokken partijen zullen ook worden gehoord.
Naast een bestuursrechtelijk traject kan er ook een strafrechtelijk traject volgen. De gemeente noemt het verlies van de keldergewelven pijnlijk, zeker omdat na de brand juist intensief werd samengewerkt om zoveel mogelijk historisch erfgoed te behouden. Het college laat weten de gemeenteraad later te informeren over de uitkomst van het onderzoek en over de mogelijkheden voor de toekomstige invulling van de locatie.
SP stelt vragen aan college
De Arnhemse SP-fractie heeft inmiddels schriftelijke vragen gesteld aan het college over de illegale sloop van de keldergewelven. Volgens fractievoorzitter Gerrie Elfrink roept het incident vragen op over het toezicht op de werkzaamheden en de bescherming van erfgoed in de binnenstad.
De partij wil onder meer weten hoe het mogelijk is dat de sloop pas nu aan het licht komt terwijl de werkzaamheden eerder plaatsvonden. Ook vraagt de SP welke maatregelen het college heeft genomen om dergelijke incidenten tijdig te signaleren en of er voldoende toezicht is gehouden op de sloop- en bouwwerkzaamheden na de stadsbrand.
[…] jaar na de brand is het getroffen gebied nog altijd onderwerp van herstel en herontwikkeling. De uitgebrande panden zijn grotendeels gesloopt en de plek in de binnenstad wacht op nieuwbouwplannen. Voor veel betrokken ondernemers en bewoners […]
[…] De kwestie rond de verdwenen keldergewelven in de Varkensstraat speelt al langer. Begin maart meldde de gemeente dat bij sloopwerkzaamheden historische gewelven uit de veertiende en vijftiende eeuw zijn verwijderd, terwijl deze juist behouden hadden moeten blijven. De sloop wordt door de gemeente als illegaal aangemerkt en leidde tot een handhavings- en onderzoekstraject. […]