ARNHEM – Diep onder de Sonsbeeksingel, verstopt tussen het slib van een ruim honderd jaar oud Arnhems riool, kwamen onlangs bijzondere voorwerpen tevoorschijn. Een Frans poederdoosje uit het interbellum, een oude Shell-aansteker en meerdere verzilverde vorken en lepels met de mysterieuze initialen ‘RR’. Nu probeert Erik Laurentzen van de gemeente Arnhem te achterhalen van wie de spullen ooit waren.
Het verhaal begint in 1908. In dat jaar werd onder de Sonsbeeksingel een groot gemetseld riool aangelegd. Van de werkzaamheden bestaan nog altijd historische foto’s. Meer dan een eeuw later werd opnieuw gewerkt in hetzelfde riool. Daarbij stuitte Laurentzen, senior beheerder riolering en water bij de gemeente Arnhem, op opvallende vondsten.
“Mijn nieuwsgierigheid was direct gewekt,” schrijft hij. Tussen het rioolslib vond hij een klein versierd doosje, een metalen aansteker en opvallend veel bestek. Sommige lepels en vorken droegen de initialen ‘RR’, alsof alles ooit onderdeel was van één verzameling.
Frans poederdoosje uit Parijs
De speurtocht begon bij het kleine vierkante doosje. Het bleek voorzien van geometrische versieringen in typische Art Deco-stijl. Op de zijkanten stonden de teksten “Myrra Paris Made in France” en “Bté S.G.D.G.”. Na onderzoek ontdekte Laurentzen dat het ging om een Frans poederdoosje uit ongeveer de jaren twintig of dertig van de vorige eeuw. Myrra Paris was destijds een cosmeticamerk dat zich richtte op Parijse luxeproducten. De afkorting “Bté S.G.D.G.” staat voor “Breveté Sans Garantie Du Gouvernement”, een oude Franse patentvermelding. Binnenin zat nog een metalen schijfje waarmee ooit een poederdonsje werd vastgehouden.
Oude Shell-aansteker
Ook de aansteker bleek een bijzonder object. Na grondig schoonmaken verscheen het Shell-logo op het metaal. Volgens Laurentzen gaat het waarschijnlijk om een zogenoemd “first lift arm model” van fabrikant Karl Wieden GmbH. Bij dat type werd eerst een klein armpje omhoog geklapt om de lont vrij te maken. Daarna kon met een vuursteenwieltje een vonk worden gemaakt. Het gaat vermoedelijk om een benzineaansteker uit dezelfde periode als het poederdoosje: ergens tussen 1920 en 1930.
Bestek uit grand hotels en cruiseschepen
Het meeste speurwerk ging uiteindelijk zitten in het bestek. Op de lepels en vorken ontdekte Laurentzen verschillende stempels en merknamen. Zo stond op enkele onderdelen “Wellner”, een verwijzing naar August Wellner Söhne, een fabrikant die in de jaren twintig zilverwerk leverde aan Europese grand hotels en cruiseschepen. Ook de naam “GERO” werd gevonden, afkomstig van de bekende Nederlandse bestekfabriek die actief was in het interbellum. Andere stempels verwezen naar verzilverd witmetaal en technieken als “Electro Plated Nickel Silver”. Alles wijst er volgens Laurentzen op dat het bestek afkomstig is uit de jaren twintig van de vorige eeuw.
Maar wie was ‘RR’?
De grootste vraag bleef echter onbeantwoord: wie was de eigenaar van het bestek? Tijdens zijn zoektocht ontdekte Laurentzen dat in 1923 een familie Randsen woonde aan de Sonsbeeksingel, vlak bij de plek waar de voorwerpen werden gevonden. Toch leek die theorie uiteindelijk niet te kloppen, omdat de bekende voornamen binnen de familie niet overeenkomen met de initialen “RR”. Later stuitte hij op een andere mogelijke naam: Rutger Rutgers, iemand die destijds handelde in brandstoffen. Een opvallend detail, gezien de gevonden benzineaansteker. Of de spullen daadwerkelijk van hem zijn geweest, weet niemand zeker.
En misschien maakt juist dat het verhaal zo bijzonder. Meer dan honderd jaar nadat de voorwerpen in het Arnhemse riool verdwenen, vertellen ze nog altijd een klein stukje geschiedenis van de stad — maar nooit helemaal het volledige verhaal. De Arnhemsche Courant is benieuwd: herkennen lezers de initialen ‘RR’ of weten zij meer over bewoners van de Sonsbeeksingel uit de jaren twintig? Tips zijn welkom bij de redactie.
Hoi ik heb ook zo aansteeker gevonden op 7-6-26.