ARNHEM – Tientallen stalen soldaten hebben deze maand een plek gekregen in de Eusebiuskerk. De levensgrote silhouetten van Standing With Giants staan midden in het schip en herinneren aan de militairen die tijdens de Slag om Arnhem vochten. Donderdag werd buiten de kerk ook een ‘Vector of Memory’ onthuld, waarmee de Eusebius zichtbaar onderdeel is geworden van de internationale Liberation Route Europe.
De silhouetten zijn met de hand gemaakt door vrijwilligers, onder wie veel veteranen. Standing With Giants werd opgericht door de Britse veteraan Dan Barton en groeide uit tot een internationale herdenkingsbeweging.
De Giants zijn dit jaar op meerdere bijzondere plekken te vinden. „Ze zijn te zien bij het British Normandy Memorial in Normandië, hier in de Eusebiuskerk, op de Ginkelse Heide, maar ook op Buckingham Palace bij King Charles en Queen Camilla. Ik vind het toch wel echt fantastisch dat dat allemaal gebeurt”, vertelt Jurriaan de Mol, oprichter van Liberation Route Europe, kort voor de onthulling van de Vector of Memory.
‘Het zijn giganten’
Volgens De Mol past de naam Giants goed bij de militairen die tijdens de Slag om Arnhem vochten. Van de ongeveer 10.000 Britse militairen die bij Arnhem landden, wist slechts een klein deel de Rijnbrug te bereiken. Daar hielden zij onder leiding van John Frost dagenlang stand.
„Het zijn giganten, het zijn Giants. Ik zou er eerlijk gezegd geen andere naam voor kunnen bedenken als je beseft wat hier gebeurd is”, aldus De Mol.
In de Eusebius staan de silhouetten in het middenschip. Daar sluiten ze aan bij de hangende parachutisten in de raadskapel en de Slag om Arnhem Experience in de kerktoren.
Ook die plek heeft voor De Mol een bijzondere betekenis. Vanuit de toren kijken bezoekers uit over Arnhem en de omgeving waar in september 1944 zwaar werd gevochten. „Dan sta je heel hoog en je ziet het mooie Arnhem weer helemaal in glorie, met de Veluwe eromheen en de Rijn, dat je denkt: het is toch maar goed gekomen. Het is altijd een emotiemoment.”
Nieuwe Vector of Memory
Buiten de kerk werd donderdag nog een nieuwe verwijzing naar het oorlogsverleden toegevoegd. Wethouder Tjienta van Pelt (Herdenken en Erfgoed) onthulde bij de entree van de Eusebiustoren een zogenoemde Wall Vector of Memory.
De markering maakt de Eusebius onderdeel van de Liberation Route Europe, een internationaal netwerk van plekken die verbonden zijn met de Tweede Wereldoorlog. De Vectors of Memory zijn bedacht door de Pools-Joodse architect Daniel Libeskind en wijzen bezoekers op het verhaal achter een historische locatie. In Arnhem maakt de nieuwe vector deel uit van de themaroute Oorlog in Arnhem.
„De Eusebiuskerk is een icoon van die geschiedenis: getuige van oorlog, verwoesting en wederopbouw”, zegt Van Pelt. „Zij herinnert ons aan de offers die voor onze vrijheid zijn gebracht en aan de veerkracht van onze stad.”
Verwoest en weer lopgebouwd
Die geschiedenis is bij de Eusebius nog altijd zichtbaar. In september 1944 stond de kerk midden in de vuurlinie. In de nacht van 19 op 20 september werd het gebouw beschoten en brandde het vrijwel volledig uit. Later stortte ook de zwaar beschadigde toren in.
Na de oorlog werd de Eusebius tijdens de wederopbouw grotendeels opnieuw gebouwd. Daarmee is de kerk niet alleen een plek waar het verhaal van de Slag om Arnhem wordt verteld, maar zelf ook onderdeel van dat verhaal.
Standing With Giants – The Battle of Arnhem is vanaf vrijdag 28 augustus tot en met 27 september gratis te bekijken in de kerkzaal van de Eusebius.
[…] Ook kunst maakt deel uit van de tocht. Stichting Scarabee zorgt met ArtBorne voor twee tijdelijke kunstinstallaties rond het thema herdenken en vrijheid. In de tuin van het Airborne Museum zijn daarnaast opnieuw enkele silhouetten van Standing with Giants te zien. […]